Thoát Nhiệt Pin Xe Máy Điện Là Gì? Nguyên Nhân Và Cách Phòng Tránh

Thoát nhiệt pin xe máy điện là gì?

Trong bài viết này, “thoát nhiệt pin” được hiểu là hiện tượng mất kiểm soát nhiệt — thermal runaway ở pin lithium-ion (Pin LFP).

Theo UL Research Institutes, hiện tượng này xảy ra khi tế bào pin tự sinh nhiệt không kiểm soát. Nhiệt tạo ra nhanh hơn khả năng tản nhiệt, khiến nhiệt độ tiếp tục tăng và có thể dẫn đến thoát khí, khói hoặc cháy. 

Có thể hiểu đơn giản: pin càng nóng, các phản ứng bên trong càng sinh thêm nhiệt, tạo thành vòng lặp nguy hiểm.

Trong khi đó, pin hơi ấm khi sạc hoặc chạy xe có thể là hiện tượng bình thường. Chỉ riêng cảm giác pin ấm chưa đủ để kết luận pin đang mất kiểm soát nhiệt.

Nguyên nhân gây mất kiểm soát nhiệt ở pin

Hiện tượng này có thể bắt nguồn từ lỗi bên trong tế bào pin hoặc tác động bên ngoài:

• Chập mạch bên trong: Làm phát sinh nhiệt bất thường.
• Va đập, biến dạng: Tai nạn, đè ép hoặc vật sắc nhọn có thể làm tổn thương cấu trúc pin.
• Sạc quá mức: Có thể liên quan đến bộ sạc không tương thích hoặc hệ thống quản lý pin hoạt động không đúng.
• Tiếp xúc nguồn nhiệt cao: Có thể kích hoạt các phản ứng nguy hiểm trong pin. 
• Nước xâm nhập gây hư hỏng: Đi qua vùng ngập vượt giới hạn của nhà sản xuất, ngâm nước kéo dài hoặc vỏ pin đã hư hỏng có thể khiến nước xâm nhập, gây ăn mòn và chập điện. Không phải cứ đi mưa hoặc qua nước là pin sẽ mất kiểm soát nhiệt, nhưng xe bị hư hỏng do ngập cần được kiểm tra trước khi tiếp tục sử dụng hoặc sạc. 

Khả năng chịu nhiệt cũng là yếu tố cần quan tâm khi tìm hiểu công nghệ pin. LFP (Lithium Iron Phosphate) được sử dụng trên nhiều dòng xe máy điện VinFast. Theo thông tin từ hãng, công nghệ này có ưu điểm về khả năng chịu nhiệt và hiệu suất ổn định. vinfastauto.com

Pin LFP an toàn và bền thế nào so với các loại pin, ắc quy khác?

LFP cũng thuộc nhóm pin lithium-ion, cùng với các công nghệ như NMC và NCA. Vì vậy, khi so sánh, cần phân biệt công nghệ cụ thể thay vì chỉ gọi chung là “pin lithium”.

Các nghiên cứu so sánh cho thấy LFP có lợi thế về ổn định nhiệt, nhưng tuổi thọ thực tế của pin còn chịu ảnh hưởng lớn bởi điều kiện vận hành và thiết kế sản phẩm. Vì vậy, không nên quy đổi chung một loại pin thành số năm sử dụng cố định.

Với người mua xe, công nghệ LFP là một điểm đáng cân nhắc, đi cùng chất lượng bộ pin, hệ thống bảo vệ và dịch vụ bảo hành.

Dấu hiệu pin bất thường cần chú ý

Người dùng nên đưa xe đi kiểm tra khi xuất hiện các biểu hiện:

• Nhiệt độ pin tăng nhanh hoặc nóng khác thường so với cùng điều kiện sử dụng; xe hiển thị cảnh báo nhiệt độ nếu có.
• Phần trăm pin sụt nhanh bất thường, quãng đường sử dụng giảm rõ rệt.
• Chỉ số pin tăng, giảm đột ngột, nhảy phần trăm hoặc báo đầy, báo cạn không ổn định.
• Pin phồng, biến dạng, rò rỉ, có mùi lạ, tiếng bất thường hoặc khói.

Pin sụt nhanh hay phần trăm pin nhảy đột ngột chưa đủ để kết luận mất kiểm soát nhiệt. Đây có thể là vấn đề về dung lượng, đo lường hoặc hệ thống quản lý pin và cần được kiểm tra. Những biểu hiện như nhiệt tăng mạnh, thoát khí và khói cần được coi là đặc biệt nghiêm trọng.

Nếu thấy bất thường:

• Dừng sử dụng hoặc dừng sạc nếu có thể thực hiện an toàn.
• Không tự tháo pin hay tiếp tục sạc để kiểm tra.
• Liên hệ đơn vị bảo hành để được hướng dẫn.

Cách hạn chế nguy cơ khi sử dụng và sạc xe

• Dùng đúng bộ sạc: Chọn loại được nhà sản xuất chỉ định.
• Sạc đúng hướng dẫn: Tuân thủ yêu cầu về nguồn điện, vị trí và điều kiện nhiệt độ.
• Tránh nguồn nhiệt cao: Không đặt pin hoặc sạc xe gần nguồn lửa, vật dễ cháy.
• Không chủ động đi vào vùng ngập: Khả năng chống nước có giới hạn và khác nhau theo từng bộ phận, mẫu xe.
• Kiểm tra sau ngập hoặc va đập mạnh: Không tiếp tục sạc khi nghi ngờ nước đã xâm nhập hay pin bị tổn thương.
• Không tự độ chế pin và hệ thống điện.

VinFast cũng khuyến cáo người dùng không di chuyển hoặc dừng đỗ xe tại khu vực ngập nước quá khoảng sáng gầm xe. Người dùng cần ưu tiên hướng dẫn của đúng mẫu xe thay vì hiểu khả năng chống nước là có thể ngâm nước tùy ý.

Kết luận

Mất kiểm soát nhiệt khác với việc pin ấm lên khi sử dụng bình thường. Pin LFP có những lợi thế về ổn định nhiệt và tuổi thọ, nhưng dùng đúng bộ sạc, tránh tác động gây hư hỏng và kiểm tra sớm dấu hiệu bất thường vẫn rất cần thiết.

Nếu xe có biểu hiện bất thường liên quan đến pin, hãy liên hệ cơ sở bảo hành hoặc showroom VinFast Huy Hiệu để được hướng dẫn kiểm tra.